Thursday, February 3, 2011

Stereotype (Sterotip)

Mühendislik öğrencisi olmama rağmen bu yıl seçmeli ders olarak psikoloji bölümünden sosyal psikoloji aldım. Dürüst olmak gerekirse psikoloji bölümünde derslerin kolay olacağı ve bu yüzden dersi kolay bir şekilde geçeceğim üzerine kurulu bir senaryo beni bu fikre itmişti. Derste en çok ilgimi çeken konulardan birisi stereotype (sterotip) idi. Şöyle ki, içinde yaşadığımız dünya, insan beyni için fazlasıyla karmaşık bir yer. İnsan beyni de, bu karmaşıklıkla başa çıkabilmek için, algıladığı hemen her şeyi basite indirgeme yoluna gidiyor. Bu zihinsel işlem kabaca nesnelerin kimi ayırt edici özelliklerini belirginleştirerek kalan özelliklerini gözardı etme prensibine dayanıyor. 11 Eylül saldırılarından sonra Amerika'da baş gösteren müslüman aleyhtarlığı buna iyi bir örnek olarak gösterilebilir. Teröristlerin islami yaşam biçimine sahip olduğu yönündeki haberler Amerikan halkında müslüman eşittir terörist algısını yaratmıştır. Bu örnekten yola çıkarak başımdan geçen bir sterotipe değinmek istiyorum. Okulda ya da arkadaş ortamında yaptığımız kimi tartışmalarla eğilimimin iktidardan yana olması arkadaşlarca AKP'li olmam yönünde algılanırken başka bir tartışmada eğilimimin muhalefetten yana olması yine aynı arkadaşlarca CHP'li olmam şeklinde algılandı. Halbuki ne bendim ne de onlardı değişen. Değişen sadece düşüncelere ve fikirlere karşı almış olduğumuz tavırlardı. Ve bizi bu algılara yönelten dünyayı basit bir şekilde anlamlandırabilmek isteyen insan beyniydi. Yani neymiş aslında, varlığı kategorize etmek insan beyni için istisna değil kuraldır. Bu nedenle, insan, haddini bilmek ve yanılabilirliğinin her daim farkında olmak durumundadır.

No comments:

Post a Comment